جوان و خويشتنداري

بهترين شما كسي است كه پروردگار او راياري نموده و برخويشتن تسلط يافته است 
رسول اكرم (ص)
جوانان بايد بدانند هر ميلي كه به موقع ارضا ء شود موجبات سعادت آنان را فراهم مي آورد 
سلوانوس استال
دلبستگي جوانان به مجموعه اي از ارزشها ي اخلاقي همچون داربست نيرومندي است كه آنان را از لغزشها و غفلتها حفظ مي كند خويشتنداري در صدر چنين ارزشهايي قارر دارد اگر خواسته هاي جوانان را تحليل نماييم آنها را در دومقوله خواسته هاي ضروري و منطقي و تقاضاهاي غير منطقي متجلي مي بينم بخشي از خواسته هاي جوانان گرچه منطقي است ولي هنوز زمان ارضاءآنها فرانرسيده است در اين حال تنها خويشتنداري مي تواند جوانان را تا فرارسيدن زمان مطلوب متقاعد كند و آنان را در غلبه بر خواسته هاي نفساني و غريزي ياري نمايد.شناخت آثار خويشتنداري انگيزه عمل به آن را در جوانان تقويت مي كند اين آثار در دو جنبه فردي و اجتماعي قابل بررسي است آثار فردي آن در قرب به حق ، احساس منزه بودن يا تصوير شخصي مطلوب داشتن افزاتيش عزت نفس و تقويت وجدان اخلاقي تجلي مي يابد.در بعد اجتماعي نيز خويشتنداري سلامت اخلاقي جامعه را تضمين مي كند و در حفظ مرزهاي آزادي و حين استفاده از آن نقش برجسته اي ايفا مي نمايد علاوه بر اين موارد نهاد خانواده به عنوان سلول اوليه اجتماعي نيز مصونيت لازم را پيدا مي كند زماني كه هر ي از اعضاي خانواده بهدرستي حدود و مرزهاي خودرا بشناسد و خاسته هاي نابجا را با كنترل خويشتنداري كنترل نمايند ديگر مورد ي براي بروز بحران در زندگي پيش نخواهد آمد و سلامت محيط زندگي خود زمنه اي براي سلامت محيط اجتمعي محسوب خواهد شدرسالت ما وخويشتنداري جوانان وظايفي را كه ما در قبال جوانان بر عهده داريم از پيچيدگي و تنوع خاصي برخودار است برخي از آنها عبارتنداز : 1- به منظور تقويت خويشتنداري جوانان به والدين و مربيان ياد آوري كنيم كه در برابر هر گونه خواسته غير منطقي فرزندان و دانش آموزان تسليم نشوند و در موارد ضروري با توجيه و تبيين وظايفآنها مقاومتشان را در برابر خواسته هاي غير ضروري افزايش دهند 2- فرزند سالاري و خويشتنداري در تقابل با يكديگر ند ضروري است از ترويج و تقويت روحيه فرزند سالاري به ويژه در رسانه هاي گروهي خودداري شود تا نسل جوان نسبت به خواسته هايشان رويكردي منطقي اتخاذ نمايند3- در هر فرصتي به تقويت اراده نوجوانان و جوانان بپردازيم و به عنونان يك راه كار عملي از زندگي زنان و مردان بزرگ نوشته ها و منتخباني تهيه نموده ودر اختيار آنان قرار دهيم تا بتوانند با آشنايي كامل به رموز موفقيشتشان بر اراده خويش بيفزايد4- تفهيم اين نكته اخلاقي به جوانان كه اگر لذت هاي ناشي از خويشتنداري و غلبه بر هواي نفس واقف شوند لذتهاي نفساني ديگر نزد ايشان جايگاهي ندارد 
اگر لذت ترك لذت بداني دگر لذت نفس لذت نداني
5- درك روابط ميان كرامت نفس و گناه ستيزي موجب مي شود كه با تكريم شخصيت نوجوانان و جوانان آنان را در خويشتنداري و كنترل خواسته هاي نفساني ياري دهيم 6- به لحاظ تأثيراتي كه لغزشهاينفساني در شخصيت آدمي دارد و موجب ارزيابي منفي فرد از خويشتن مي شود لازم است رابطه خويشتنداري و سلامت روان براي نسل جوان به درستي تبيين شود تا براي احراز آن انگيزه خويشتنداري در جوانان تقويت شود7- نفوذ پذيري جوانان از همسلانشان موجب مي شود كة آنان در ساختار اخلاقي خويش بيش از ديگران تحت تأثير دوستان واقع شوند از اين روي ضرورتدارد كه با شيوه هاي مطلوب و جذابي اهميت دوست يابي معيارهاي دوست گزيني و شرايط حفظ و نگهداري دوست خوب وآثار دوستيهاي مطلوب و نامطلوب جوانان را به خوبي توجيه نموده وشناخت كاملتري به آنها ارائة دهيم 8- گفتگو در خصوص آثار معنوي خويشتنداري زمنه دلبستگي جوانان را به اين خصلت اخلاقي ايجاد نموده و يا تقويت مي كند به عنوان مثال يادآوري برخي از آيات نورانبي قرآن كريم در اينمورد موجب تعمق و جامعيت بينش توحيدي آنان مي شود آياتي كه نتيجه خويشتنداري و تقوي را در گشايش امور فرجام نيك كارها و ياري پروردگار به بندگانش تبيين مي نمايد از جمله اين آيه شريفه كه مي فرمايد: و هر آن كس كه تقوي پيشه كند خداوند براي او راه خروج از مشكلات را قرار مي دهدمسؤوايت جوانان و خويشتنداري اصلي ترين بخش مسؤوليت در مقوله خويشتنداري متوجه نسل جوان است زيرا ا“ان بيش از سايرين مي توانند به خود ياري رسانند برخي از راه كارهايي كه مي تواننددر اين امر به جوانان مساعدت نمايد عبارتند از :1- تفهيم رابطه ميان خويشتنداري و اعتقاد به نعمات الهي به عنوان امانتهاي پرودگار مي تواند در نوع تلقي از سرمايه هاي وجود انسان اثر گذار باشد به عنوان مثال اگر دوره جواني را همچون نعمتي بي بديل در نظر آوريم در حفظ و حراست از آن تلاش خواهيم نمود و در غير اين صورت آن را به سهولت از دست خواهيم داد همين گونه است ساير مواهب الهي از قبيل غريزه جنسي كه نعمتي از جانب خداست و بايد در زمان مقتضي و به شكلي مطلوب ارضاء شود نه اينكه وجود آدمي را تسخير نمايد و او را به روشي كه مغاير با موازسن اخلاقي است سوق دهد 2- معطوف نمودن توجه جوانان به آثار درامدت لغزشهاي اخلاقي مي تواند در خويشتنداري آنان نقشي مؤثر ايفا نمايد شايد غالب جواناني كه به ارضاء زودگذر غرايز و احساسات خود اقدام مي نمايند فقط و صرفاً به نتيجه كوتاه مدت و لذت آني مي انديشند در حالي كه اين امر فقط يك روي سكه است و روي ديگر سكه پيامدهاي دارزمدت آن است در حديثي از حضرت علي عليه السلام آمده است كه فرمودند : چه بسا لذتهاي زودگذري كه مايه اندوههاي طولاني مي شود . اين رويكرددر حقيقت نوعي آينده نگري و از مرزهاي زمان حال فراتر رفتن مي باشد 3- ارضاء بي قيد و شرط غرائز اگر چه موقتاً جوان را راضي مي كند ولي موجب احساس گناه مي شود در حقيقت فطرت آدمي به گونه اي است كه پيس از ارتكاب هر خطا و يا گناهي به شدت او را مورد سرزنش و ملامت قرار مي دهد به نحوي كه به مرور زمان احساس گناه در وي قوت مي گيرد و به غرائز خود بلافاصله و به هر شكلي پاسخ داده اند ناچارند همه سالهاي پس از جواني را با احساس گناه سپري نمايند اگر چه خداوند متعال آمرزنده و بخشنده است وليكن شايد همه خطا كاران موفق به توبه نشوند و حتي پس از توبه نيز آثار كدورت ناشي از گناه را از رشد و تعالي باز دارد .