جوان و اوقات فراغت

" بارالها ،اوقات فراغت من را در راستاي هدف خلقتم قرار ده"
حضرت امام سجاد ‹ع›

" آدمي در اوقات فراغت خويش ،گاهي بيش از ساير فرصتهاي زندگيش مي آموزد."
‹كانت› 

توجه به دو واقعيت زيراهميت اوقات فراغت را بيش از پيش مبرهن و متقن مي سازد در ابتدا اينكه طبق آمار رسمي حدود هفتاد درصد جمعيت كشورمان زير سن سي سال قرار دارند يعني حدود چهل و دوميليون نفر از جمعيت كشور در محدوده سني نوجواني و جواني هستند و ديگر اينكه جوانان ما در مقايسه با بيشتر كشورها، از طولاني ترين تعطيلات برخوردارند.از اينرو پاسخ دادن به نيازهاي متنوع جوانان در زمينه اوقات فراغتشان از جنبه اخلاقي و تربيتي حائز اهميت فراوان مي باشد شناخت علمي و دقيق اوقات فراغت امكان استفاده بهينه از آن رافراهم مي سازد .برخي از مؤلفه هاي اوقات فراغت به قرار زير مي باشد:

1. فلسفه اوقاتفراغت ،ارتباطي منطقي با فلسفه زندگي دارد و در حقيقت زير مجموعه و تابعي ازآن است .
2. فلسفه اوقات فراغت با اوقات رسمي زندگي فرد نيز ارتباط دارد بااين توضيح كه چنانچه فرد بتواند از اوقات رسمي خويش به خوبي استفاده كند قادر بر استفاده مطلوب از اوقات فراغتش خواهد بود.
3. در فرهنگ و انديشه اسلامي .اوقات فراغت با بيهودگي و معطلي و روزمرگي ،سر سازگاري ندارد بلكه فراغت،فرصت مجددي براي تلاش و كوشش بي پايان زندگي است.
4. ارتباط منطقي فلسفه اوقات فراغت با هدف خلقت ضرورت تدوين يك فلسفه ارضاء كننده زندگي را مشخص مي سازد و چنين بينشي نسبت به زندگي روح رضايت را در آدمي پرورش مي دهد اوقات فراغت مطلوب آثار و پيامدهايي در زندگي انسان دارد كه ذيلا ً به برخي از آنها اشاره مي شود:


- بهره گيري مناسب از اوقات فراغت توان لازم را براي بخشهاي ديگر زندگي به آدمي مي دهد ،لذا مي توان چنين نتيجه گرفت كه آنها يي بهتر از ديگران به نيازهاي زندگيشان پاسخ مي دهند كه بهتر از آنها مي توانند براي اوقات فراغتشان طرح و برنامه اي داشته باشند.
- تمدد جسم و جان ، از نتايج ارزشمندي است كه به مدد اوقات فراغت فراهم مي شود.
- احساس رضايت دروني و افزايش شادكامي زماني ميسر مي شود كه آدمي بتواند در فرصت مناسبي از درون خويش دريچه هايي به عالم بگشايد و هيجانات مضر و احساسات منفي و خستگيهاي روحي خويش را قدري تشفي بخشد و در پر تو فراغت مطلوب به تعادل و سلامت روان دست يابد.با چنين شرايطي فرد به سهولت مي تواند بر افسردگي خويش فائق آيد.



" راه كارها و توصيه ها" 

توجه به كارگيري توصيه هاي زير در تنظيم فراغت بسيار تعيين كننده است:

- چنانچه براي نوجوانان و جوانان ،برنامه اوقات فراغت تنظيم مي شود شايسته است حتي المقدوربا مشورت خود آنان چنين برنانه اي تدوين گردد.
- هر فعاليت اوقات فراغت لازم استدر راستاي علاقه و گرايش آن سنين تنظيم شود.
- در تنظيم اوقات فراغت به گونه اي عمل شود كه حداقل چنين برنامه اي به يك نياز روحي جوانان پاسخ دهد.
- رعايت تنوع روحي نوجوانان و جوانان در طرح و اجراي چنين برنامه اي از عوامل موفقيت آميز بودن برنامه مي باشد زيرا جوانان " تنوع طلب " و " نوگرا " هستند و برنامهاي كه واجد چنين ويژگيهايي باشد .از جاذبه بيشتري براي نسل برخوردار خواهد بود .و در مقايسه با اوقات فراغت بايد از جاذيه بالايي برخوردار باشد
- ترغيب جوانان به استفاده از "خلوت شخصي" و لحظاتي با خود بودن "موجب تقويت ذهن و رشد خود آگاهي آنان مي شود علائه بر آن درك جامعتري از زندگي نيز بدست مي آورند.
- مراقبت از حيات اجتماعي و معاشرتها در ايام فراغت يك ضرورت غير قابل انكار است.زيرا در اوقات فراغت نرخ جرائم و بزهكاريها ،افزايش مي يابد و بيشترين عامل ارتكاب جوانان به رفتارهاي ضد اجتماعي معاشرتهاي آلوده و دوستيهاي مشكوك گزارش شده است .
- تشويق نسل جوان به داشتن برنامه اي مفيد و جامع كه شامل ورزش و فعاليتهاي فيزيكي ،كتابخواني براساس يك سير منظم مطالعاتي جبران عقب افتادگيهاي احتمالي آموزشي ،پرورش ذوق،هنر و سليقه هاي متنوع ،آموزش مهرتهاي زندگي اجتماعي ،تعليم دوره هاي مختلف زبان و رايانه ،تقويت مباني ديني و اخلاقي ،مطالعه زندگينامه الگوها و پيشوايان الهي و ساير موارد مفيد و ارزنده باشد ،آنان را در تحقق زندگي متعادل و بالنده ياري خواهد نمود.


1. " و استفرغ ايامي فيما خاقتني له" - بخشي از دعاي مكارم الاخلاق.
2. امانوئل كانت- تعليم و تربيت- ترجمه دكتر غلامحسين شكوهي .